صادق آئينه وند

229

ادبيات سياسى تشيع ( فارسي )

كيفيّت وفات او بحث هست و از قرائن برمىآيد كه او را به شكنجه شهيد كرده باشند . در مقاتل الطالبييّن نام شمارى از علماء را آورده است كه با او قيام كرده و همراه نهضت او بوده‌اند . از جمله‌ى اشعارى كه در رثاء يحيى گفته‌اند ، اشعارى است با مطلع زير : يا بقعة مات بها سيّد * ما مثله في الأرض من سيّد ( ر . ك : مقاتل الطالبييّن ) . 12 - يعقوب ليث يعقوب ليث صفّارى ( 254 تا 265 هجرى ) ، از سپاهيان صالح بن نضر و از اهالى سيستان بود . پدرش حرفه‌ى رويگرى داشت ، به همين مناسبت خود وى به صفّار ، و فرزندانش به صفّاريان ، معروف شده‌اند . در سال 261 هجرى ، سپاهى گران فراهم آورد ، تا به بغداد بتازد و خليفه‌ى عبّاسى را از تخت خلافت فرود آورد ، ليكن ، نزديك قصر شيرين از سپاهيان خليفه شكست خورد و عقب نشست و درصدد تجهيز قواى ديگرى بود كه در سال 265 در جندىشاپور درگذشت . مركز حكومت يعقوب شهر « زرنج » در سيستان بود . ( ر . ك : دايرة المعارف فارسى . فرهنگ معين ) . 13 - علويان طبرستان سلسله‌اى از سادات علوى كه از سال 250 تا 316 هجرى قمرى در مازندران و گيلان و گاه در گرگان و قزوين و رى نيز ، فرمانروايى كرده‌اند . مؤسّس اين سلسله ، حسن بن زيد علوى ملقّب به داعى كبير ( 270 ) بود . بعد از او برادرش ، محمّد بن زيد ، ملقّب به داعى ، به امارت نشست . وى در سال 287 هجرى قمرى ، مقتول شد . و پس از آن ، حكومت طبرستان تا 13 سال ضميمه‌ى قلمرو سامانيان بود ، تا آن‌كه ، حسن بن علىّ ملقب به ناصر كبير به امارت دست يافت . بعد از او حسن بن قاسم حسنى ، معروف به داعى صغير ، به امارت رسيد . سرانجام پس از كشته شدن او به دست اسفار بن شيرويه ، دولت علويان طبرستان در سال 316 منقرض شد .